ประกาศกระทรวงฯ และการนิคม กำหนดค่ามาตรฐานควบคุมการระบายน้ำทิ้งจากโรงงานอุตสาหกรรม นิคมอุตสาหกรรม และเขตประกอบการอุตสาหกรรม, กำหนดมาตรฐานควบคุมการระบายน้ำทิ้งจากโรงงาน(ทั่วไป), และกำหนดมาตรฐานทั่วไปในการระบายน้ำเสียลงสู่ระบบบำบัดน้ำเสียส่วนกลางในนิคมอุตสาหกรรม โดยน้ำทิ้งที่ระบายออกนอกโรงงาน น้ำเสียต้องได้รับการบำบัดน้ำเสียให้ได้มาตรฐานก่อนปล่อยสู่แหล่งน้ำสาธารณะ หรือ สิ่งแวดล้อม หากโรงงานปล่อยน้ำเสียที่ไม่ผ่านการบำบัดหรือไม่เป็นไปตามมาตรฐานที่กระทรวงฯ กำหนด อาจต้องรับผิดชอบตามกฎหมาย รวมถึงการถูกสั่งปรับ ปิดโรงงาน หรือแม้กระทั่งมีโทษทางอาญา
ประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กำหนดมาตรฐานควบคุมการระบายน้ำทิ้งจากการประกอบกิจการโรงงาน เพื่อให้มีค่ามาตรฐานและวิธีการตรวจสอบน้ำทิ้งจากโรงงานให้เหมาะสมและเป็นไป ตามมาตรฐานสากล รวมถึงเป็นการควบคุมการระบายน้ำทิ้งจากโรงงาน ตามกฎกระทรวง ในพระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ. 2535 ที่ระบุว่า “ห้ามระบายน้ำทิ้งออกจากโรงงาน เว้นแต่ได้ทําการอย่างใดอย่างหนึ่งหรือหลายอย่างจนน้ำทิ้งนั้น มีลักษณะเป็นไปตามที่รัฐมนตรีกําหนด” โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา
“โรงงานอุตสาหกรรม” หมายความว่า โรงงาน ตามกฎหมายว่าด้วย พ.ร.บ.โรงงาน
“นิคมอุตสาหกรรม” หมายความว่า นิคมอุตสาหกรรม ตามกฎหมายว่าด้วยการนิคมอุตสาหกรรม
“เขตประกอบการอุตสาหกรรม” หมายความว่า เขตประกอบการอุตสาหกรรม ตามกฎหมาย
ว่าด้วยโรงงาน หรือพื้นที่จัดสรรเพื่อการอุตสาหกรรมที่มีการจัดการระบายน้ำทิ้งลงสู่แหล่งน้ำสาธารณะ
หรือออกสู่สิ่งแวดล้อมร่วมกัน
“น้ำทิ้ง” หมายความว่า น้ำที่เกิดจากการประกอบกิจการ น้ำจากการใช้น้ำของคนงาน หรือน้ำ
จากกิจกรรมอื่นในโรงงานอุตสาหกรรม นิคมอุตสาหกรรม หรือเขตประกอบการอุตสาหกรรมที่จะระบายลงสู่แหล่งน้ำสาธารณะหรือออกสู่สิ่งแวดล้อม
พารามิเตอร์ | ค่ามาตรฐานที่กำหนด | ความหมาย |
pH (ความเป็นกรด-ด่าง) | 5.5 – 9.0 | ค่าความกรด-ด่างที่ปลอดภัยต่อสิ่งมีชีวิตในน้ำ |
BOD (Biochemical Oxygen Demand) | ไม่เกิน 20 mg/L | ปริมาณออกซิเจนที่จุลินทรีย์ใช้ย่อยสลายสารอินทรีย์ |
COD (Chemical Oxygen Demand) | ไม่เกิน 120 mg/L | ปริมาณออกซิเจนที่ใช้ย่อยสลายสารเคมีในน้ำเสีย |
TSS (Total Suspended Solids) | ไม่เกิน 50 mg/L | สารแขวนลอยทั้งหมด หรือเศษตะกอนที่ลอยอยู่ในน้ำ |
TDS (Total Dissolved Solids) | ไม่เกิน 3,000 mg/L | ของแข็งละลายน้ำทั้งหมด (อาจยืดหยุ่นตามแหล่งน้ำที่รองรับ) |
Oil & Grease | ไม่เกิน 5 mg/L | ปริมาณคราบน้ำมันและไขมันปะปน |
TKN (Total Kjeldahl Nitrogen) | ไม่เกิน 100 – 200 mg/L | ค่าไนโตรเจนรวม หากปล่อยลงแหล่งน้ำมากเกินไปจะเกิดปรากฏการณ์น้ำเปลี่ยนสี สาหร่ายโตเร็วทำให้น้ำเน่า |
Phenol (ฟีนอล) | ไม่เกิน 1.0 mg/L | สารอินทรีย์ระเหยง่ายจากอุตสาหกรรมเคมีและพลาสติก ปนเปื้อนเพียงนิดเดียวก็ทำให้น้ำมีกลิ่นเหม็นรุนแรง |
สำหรับโรงงานอุตสาหกรรมทั่วไป กฎหมายกำหนดเกณฑ์การระบายน้ำทิ้งไว้เพื่อควบคุมไม่ให้กิจกรรมการผลิตทำลายสิ่งแวดล้อม โดยเราสามารถแบ่งประเภทสารที่ต้องควบคุมออกเป็น 3 กลุ่มหลัก โดย อ้างอิงตามประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม เรื่อง กำหนดมาตรฐานควบคุมการระบายน้ำทิ้งจากโรงงาน พ.ศ. 2560 ดังนี้
เป็นกลุ่มที่มองเห็นและสัมผัสได้ทันที ส่งผลต่อทัศนียภาพและระบบนิเวศโดยรอบ
กลุ่มนี้เป็นหัวใจสำคัญที่โรงงานส่วนใหญ่ถูกตรวจบ่อยที่สุด
อ้างอิงตามข้อบังคับคณะกรรมการการนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (กนอ.) ว่าด้วยมาตรฐานการควบคุมการระบายน้ำเสียที่จะระบายลงสู่ระบบบำบัดน้ำเสียส่วนกลาง ค่าพารามิเตอร์ (Parameter) เกณฑ์มาตรฐานปลายท่อของนิคมฯ (ก่อนออกสู่สาธารณะ) ดังนี้
ข้อควรระวังสำหรับผู้ประกอบการในนิคมฯ : โรงงานที่ตั้ง อยู่ภายใน นิคมฯ จะต้องบำบัดน้ำทิ้งขั้นต้น (Pre-treatment) ให้ผ่านเกณฑ์ “มาตรฐานน้ำเสียเข้าสู่ระบบบำบัดน้ำเสียส่วนกลางของนิคมฯ” ก่อนจะส่งให้นิคมฯ นำไปบำบัดรวม
โรงงานทั่วไป: ต้องรับผิดชอบบำบัดน้ำเสียของตัวเองให้ได้ตามมาตรฐานโรงงาน (BOD ≤ 20, COD ≤ 120) ก่อนระบายลงสู่แหล่งน้ำสาธารณะโดยตรง
นิคมฯ และ เขตประกอบการฯ: โรงงานจัดตั้งภายในมีข้อดีคือสามารถส่งน้ำเสียเข้า “ระบบส่วนกลาง” ได้ แต่ต้องควบคุมค่าน้ำเสียขั้นต้นไม่ให้เกินเกณฑ์ที่ระบบส่วนกลางจะรับได้ (มักมีการเรียกเก็บค่าน้ำบำบัดตามปริมาณและค่าความสกปรก)
การตรวจสอบคุณภาพน้ำทิ้งของโรงงานอุตสาหกรรมเพื่อให้เป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐาน สามารถทำได้ 2 รูปแบบหลักๆ ตามวัตถุประสงค์การใช้งาน ดังนี้
เหมาะสำหรับวิศวกรหรือผู้ควบคุมระบบบำบัดน้ำเสีย ใช้เช็กเพื่อเฝ้าระวังและปรับแต่งระบบแบบวันต่อวัน
สำหรับค่าวิเคราะห์ที่ซับซ้อน เช่น BOD, COD, TSS และโลหะหนัก กฎหมายกำหนดให้ต้องส่งตรวจในห้องแล็บที่ขึ้นทะเบียนกับกรมโรงงานอุตสาหกรรมเท่านั้น โดยมีวิธีเก็บที่ต้องระวัง
พารามิเตอร์ | เครื่องมือ / วิธีการตรวจสอบ | ความถี่ที่แนะนำ |
pH & Temperature | เครื่อง pH Meter / Thermometer | ทุกวัน / ทุกกะ |
BOD | วิธี 5-Day BOD Test | ทุกเดือน (ตามกฎหมายกำหนด) |
COD | วิธี Potassium Dichromate Reflux | ทุกสัปดาห์ หรือ ทุกเดือน |
TSS | วิธีการกรองและชั่งน้ำหนัก | ทุกเดือน |
Oil & Grease | วิธีสกัดด้วยตัวทำละลาย | ทุกเดือน |
สนใจติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
Copyright © Siam Environmental Technologies Co., Ltd.
