ฟาร์มสุกร (ฟาร์มหมู) แก้ไขให้ถูกวิธีก็สามารถอยู่ร่วมกับชุมชนได้

การทำฟาร์มสุกร (ฟาร์มหมู) ที่มีการระบายน้ำเสียที่ไม่เป็นไปตามมาตรฐานควบคุมการระบายน้ำทิ้ง มักเกิดข้อพิพาทและได้รับความเดือดร้อนโดยประชาชน

สถานประกอบการหรืออาณาเขตบริเวณที่ใช้เป็นการเลี้ยงดูสุกรอย่างเป็นระบบ เพื่อวัตถุประสงค์ทางการค้า หรือการเลี้ยงดูเพื่อผลิตลูกสุกร ทั้งระบบเปิด-ระบบปิด โดยเฉพาะประเภท ก ที่มีสุกรมากกว่า 5,000 ตัว และประเภท ข ที่มีสุกร 500 – 5,000 ตัว ซึ่งมีการปล่อยน้ำเสียปริมาณมากและมีกลิ่นที่ไม่พึงประสงค์เกิดขึ้น ปัญหาข้อพิพาทและข้อร้องเรียนจากประชาชนกรณีได้รับผลกระทบและความเดือดร้อนจากปัญหาการระบายน้ำเสียที่ไม่เป็นไปตามมาตรฐานควบคุมการระบายน้ำทิ้งจากแหล่งกำเนิดประเภทการเลี้ยงสุกร

การดูแลและบำรุงรักษาระบบบำบัดน้ำเสียที่ยังไม่เหมาะสม เนื่องจากผู้ประกอบการยังขาดแรงจูงใจในการลงทุนก่อสร้างระบบบำบัดน้ำเสียที่มีประสิทธิภาพ โดยมองว่าการลงทุนไม่คุ้มค่า

ในปัจจุบันทั่วโลกให้ความสำคัญกับการบริหารจัดการทรัพยากรภายใต้แนวคิด เศรษฐกิจหมุนเวียนชีวภาพ (Circular Economy) โดยมี “คาร์บอนเครดิต” เป็นกลไกสำคัญในการสนับสนุนและสร้างแรงจูงใจทางด้านการเงิน

การบริหารจัดการทรัพยากรภายใต้แนวคิด เศรษฐกิจหมุนเวียนชีวภาพ (Circular Economy) โดยมี “คาร์บอนเครดิต” เป็นกลไกสำคัญในการสนับสนุนและสร้างแรงจูงใจแก่ผู้ประกอบการ
ดังนี้

• การเปลี่ยนต้นทุนการจัดการให้เป็น มูลค่าทางเศรษฐกิจทำได้อย่างไร?

• การสร้างความสมดุลของระบบนิเวศ (Environmental Resilience)

• การยกระดับภาพลักษณ์ “ฟาร์มสีเขียว” แนวคิดเศรษฐกิจชีวภาพเน้นการใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมจัดการของเสีย

• สร้างโอกาสทางการตลาด

• การจัดการระบบบำบัดน้ำเสียที่ดี

การเปลี่ยนต้นทุนการจัดการให้เป็น มูลค่าทางเศรษฐกิจ

ในอดีตน้ำเสียและมูลสุกรคือ “ขยะ” ที่ฟาร์มต้องเสียเงินและเวลาในการบำบัด แต่แนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนจะมองว่าสิ่งเหล่านี้คือ “วัตถุดิบต้นทาง” (Raw Materials) คือ

• การนำน้ำเสียเข้าสู่ระบบก๊าซชีวภาพ (Biogas) เพื่อผลิตไฟฟ้าใช้เอง ช่วยลดค่าใช้จ่ายด้านพลังงานที่เป็นต้นทุนคงที่ (Fixed Cost) ของฟาร์ม
• กากมูลสุกรที่ผ่านการบำบัดแล้วมีธาตุอาหารสูง สามารถนำมาทำเป็นปุ๋ยอินทรีย์อัดเม็ดจำหน่าย สร้างรายได้เสริมอีกทางหนึ่ง
• เพิ่มรายได้จากการขายคาร์บอนเครดิตให้กับบริษัทขนาดใหญ่ที่ต้องการชดเชยการปล่อยก๊าซของตนเอง

การสร้างความสมดุลของระบบนิเวศ

• ลดการปล่อยก๊าซมีเทน การบำบัดแบบระบบปิดช่วยกักเก็บก๊าซเรือนกระจกไม่ให้หลุดรอดสู่ชั้นบรรยากาศ ซึ่งส่งผลดีต่อการแก้ปัญหาภาวะโลกร้อน
• การหมุนเวียนน้ำ (Water Recycling) น้ำที่ผ่านการบำบัดจนสะอาดตามมาตรฐาน สามารถนำกลับมาใช้ล้างคอกหรือรดน้ำแปลงเกษตรในฟาร์ม ลดการใช้น้ำจากแหล่งธรรมชาติ

การยกระดับภาพลักษณ์ “ฟาร์มสีเขียว” แนวคิดเศรษฐกิจชีวภาพเน้นการใช้เทคโนโลยีและ
นวัตกรรมจัดการของเสีย

การยกระดับภาพลักษณ์ “ฟาร์มสีเขียว” แนวคิดเศรษฐกิจชีวภาพเน้นการใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมจัดการของเสีย ช่วยให้เกษตรกรเปลี่ยนผ่านจากผู้ก่อมลพิษ มาเป็น “ผู้ผลิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม” ลดปัญหากลิ่นเหม็นและแหล่งสะสมเชื้อโรค ลดความเสี่ยงของการเกิดโรคระบาดในสุกร เนื่องจากสภาพแวดล้อมในฟาร์มสะอาดและเป็นระบบปิดมากขึ้น ซึ่งเป็นที่ต้องการของตลาดโมเดิร์นเทรดและคู่ค้าต่างประเทศ ช่วยลดปัญหาข้อพิพาทเรื่องกลิ่นเหม็นกับชุมชนรอบข้าง สร้างความยั่งยืนในเชิงสังคม

ตัวอย่าง “ฟาร์มสีเขียว” (CPF Green Farm)

สร้างโอกาสทางการตลาด

สร้างโอกาสทางการตลาด ปัจจุบันห้างสรรพสินค้าหรือผู้ส่งออกเนื้อหมูรายใหญ่ เริ่มกำหนดเงื่อนไขการรับซื้อสินค้าจากฟาร์มที่มีกระบวนการผลิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมเท่านั้น และการเข้าถึงแหล่งทุน โดยสถาบันการเงินให้ความสำคัญกับการปล่อยกู้แก่ธุรกิจที่มีแผนจัดการสิ่งแวดล้อมชัดเจนตามแนวทาง BCG 

การจัดการระบบบำบัดน้ำเสียที่ดี

การจัดการระบบบำบัดน้ำเสียที่ดี เป็นส่วนหนึ่งของข้อกำหนดการปฏิบัติทางเกษตรที่ดีสำหรับ ฟาร์มสุกร (มกษ. 6403-2565)

การมีระบบบำบัดน้ำเสียเพื่อปรับปรุงคุณภาพของน้ำทิ้ง โดยน้ำทิ้งจากฟาร์มสุกรต้องเป็นไปตามประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เป็นส่วนหนึ่งของข้อกำหนดการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับฟาร์มสุกร (มกษ. 6403-2565) ครอบคลุมถึงฟาร์มที่เลี้ยงสุกรพ่อแม่พันธุ์ สุกรอนุบาล หรือสุกรขุน อย่างใดอย่างหนึ่ง หรือหลายอย่างรวมกัน เพื่อให้ได้สุกรที่มีสุขภาพดีเหมาะสมในการนำไปเลี้ยงหรือใช้เป็นอาหารที่ปลอดภัยสำหรับบริโภค

การจัดการน้ำเสียในฟาร์มสุกร
น้ำเสียในฟาร์มสุกรเกิดจากกิจกรรมเช่น การล้างโรงเรือน ล้างตัวสัตว์ และอุปกรณ์ต่างๆ หากไม่จัดการให้ถูกวิธีจะทำให้เกิดกลิ่นเหม็น ส่งผลกระทบต่อชุมชนและสิ่งแวดล้อมโดยรอบ

ในการควบคุมคุณภาพน้ำ ประกาศมาตรฐานการระบายน้ำทิ้งจากฟาร์มสุกร (4 มกราคม 2564) กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้โดยกำหนดค่าควบคุม

• pH: 5.59.0
• BOD: ไม่เกิน 4080 มก./ลิตร
• TSS: ไม่เกิน 150200 มก./ลิตร
• COD: ไม่เกิน 250350 มก./ลิตร
• TKN: ไม่เกิน 120200 มก./ลิตร
• ฟอสฟอรัสรวม: ไม่เกิน 5 มก./ลิตร

แนวทางการจัดการน้ำเสีย

• จัดการที่ต้นทาง แยกมูลสุกรออกจากน้ำเสีย ลดการสะสมในบ่อพัก
  
• เลือกเทคโนโลยีที่เหมาะสม เช่น ระบบบ่อผึ่ง, บ่อหมักไร้อากาศ, บึงประดิษฐ์ หรือระบบก๊าซชีวภาพ
• เลือกใช้จุลินทรีย์ที่มีคุณภาพ เพื่อลดการใช้สารเคมีและย่อยสลายสารอินทรีย์ได้อย่างปลอดภัย

การแก้ไขปัญหาน้ำเสียจากการเลี้ยงสุกรให้เป็นไปอย่างต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพ โดยการนำแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนชีวภาพ มาประยุกต์ใช้ในการปรับเปลี่ยนระบบการผลิตที่มีประสิทธิภาพ ใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า และลดของเสีย โดยในปัจจุบันภาคเอกชนได้เข้ามามีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนแนวคิดดังกล่าวผ่านการนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาใช้

แนวทางดังกล่าวสะท้อนการพัฒนาภาคเกษตรกรรมไทยสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำที่มิได้มุ่งเพียงการลดมลพิษ แต่ยังสร้างความมั่นคงทางพลังงาน เพิ่มรายได้ให้กับเกษตรกรและผู้ประกอบการ และเสริมสร้างความยั่งยืนในระยะยาว ซึ่งสอดคล้องกับโมเดลเศรษฐกิจ BCG และเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) โดยอาศัยความร่วมมือของทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และภาควิชาการ ในการขับเคลื่อนประเทศไทยสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำอย่างยั่งยืนต่อไป

สนใจติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่

• mkt@siamentech.com
• LINE : @sen_official
• โทร. 061 494 2697 หรือ 092 519 2898 ผู้เชี่ยวชาญโดยตรง